กินผักลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน

การปฏิบัติตนเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน

การปฏิบัติตนเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงจาก…โรคเบาหวาน
ศ.น.พ.สุนทร ตัณฑนันทย์
นายกสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย

โรคเบาหวานเกิดขึ้นอย่างไร

 

ลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน

 

ในร่างกายมีตับอ่อน ซึ่งในตับอ่อนมีเซลล์เป็นต่อมเล็ก ๆ สร้างอินซูลิน

· ถ้ามีการทำลายเซลล์จำพวกนี้จน ไม่สามารถสร้างอินซูลิน คือ อินซูลินมีไม่พอ ทำให้เป็นเบาหวานชนิดที่ 1 สิ่งที่มาทำลาย ซึ่งมีปัจจัยทางพันธุกรรมและปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม

· อินซูลินที่สร้างจากเซลล์ในตับอ่อน ใช้การไม่ได้เพราะออกฤทธิ์ผิดปกติคือ การดื้อต่ออินซูลิน (Insulin resistance) และมีปัจจัยทางพันธุกรรม ปริมาณไขมันมากขึ้นในส่วนท้องและเอว ความผิดปกติในการหลั่งอินซูลิน และการสร้างน้ำตาลกลูโคสจากตับผิดปกติ เหล่านี้ทำให้เป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2

อาหารทำให้น้ำตาลกลูโคสในเลือดมากขึ้น มีความเข้มข้นสูงผิดปกติ (hyperglycemia)

อาการของโรคเบาหวานเป็นอย่างไร?

อาการ : ปัสสาวะมาก

: กระหายน้ำมาก

: ตามัว

: ไม่มีแรง

: ผอมลง (โดยตนเองไม่รู้ว่าเป็นเพราะเหตุใด)

การวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานหรือไม่

ตรวจหาระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือด ถ้าตรวจเมื่อเวลาใด ๆ ก็ตามมีน้ำตาล 200 ม.ก.% หรือมากกว่า (> 200 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) ตรวจน้ำตาลในเลือดเมื่ออดอาหารไม่น้อยกว่า 8 ชั่วโมง มีน้ำตาล 126 ม.ก.% หรือมากกว่า (> 126 มิลลิกรัม/เดซิเบล)

วินิจฉัยได้ว่าเป็นโรคเบาหวาน

โรคแทรกซ้อนที่รุนแรงของโรคเบาหวานมีอะไรบ้าง?

โรคแทรกซ้อนที่เกิดขึ้น :-

– โรคตา

– โรคไต

 

โรคของหลอดเลือดหัวใจ

– โรคของหลอดเลือดสมอง

– โรคของหลอดเลือดที่ขาและเท้า

– โรคของเส้นประสาท

– อาการเท้าชา

– ไม่รู้สึกความร้อน

– อาการปวดแสบปวดร้อน

– โรคข้อเท้า

– แผลที่เท้า

– อาการหมดสมรรถภาพทางเพศ

– อาการเวียนศีรษะ มึนงง เมื่อลุกขึ้นจากการนอนเป็นนั่ง หรือนั่งเป็นยืน

โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดเป็นได้ที่ใดบ้าง

โรคที่เกิดขึ้นแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท

1. โรคที่เกิดขึ้นกับหัวใจ มีอาการเจ็บหน้าอก เจ็บหัวใจเฉียบพลัน (อาจถึงสิ้นชีวิตได้) หัวใจล้มเหลว

2. โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดสมอง อัมพฤกษ์ อัมพาต สมองเสื่อม

3. โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงขาและเท้า อาการปวดขา (เป็นตะคริว) ขาดเลือดไปเลี้ยงทำให้เนื้อตายเน่าดำ (gangrene)

ความเสี่ยงหรือปัจจัยเสี่ยงของหลอดเลือดใหญ่เหล่านี้มีประการใดบ้างและจะลดได้อย่างไร?

โรคของหลอดเลือดเป็นอัตราตายอันดับหนึ่งของโลกซีกตะวันตกโรคของหลอดเลือดมีอัตราการตาย นำหน้าโรคติดเชื้อในซีกโลกที่ด้อยพัฒนาความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดเหล่านี้ พบในคนเป็นโรคเบาหวาน 2 ถึง 4 เท่า มากกว่าคนที่ไม่เป็นโรคเบาหวาน

ความเสี่ยงที่เพิ่มมากขึ้นในคนเป็นเบาหวานเกิดขึ้นที่หลอดเลือดใหญ่ทั้ง 3 ระบบ

1. หัวใจ ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือดผู้ที่เป็นเบาหวานจะเท่าเทียมกับคนที่ไม่เป็นเบาหวาน ซึ่งเคยมีอาการเช่นนี้มาก่อน

2. สมอง อัมพฤกษ์ อัมพาต เกิดขึ้นได้ 2 เท่าในผู้เป็นเบาหวานที่มีความดันโลหิตสูง เมื่อเทียบกับผู้ที่เป็นเพียงความดันโลหิตสูง

3. ขาและเท้า ผู้เป็นเบาหวานมีความเสี่ยง 15-40 เท่าที่จะถูกตัดขา เมื่อเทียบกับคนทั่ว ๆ ไป

สาเหตุโรคหลอดเลือดทำให้ผู้ป่วยเบาหวานตายก่อนเวลา

การลดอัตราเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด ทำได้ 2 ขั้นตอน

1. รู้จักปัจจัยเสี่ยง และเข้าใจถึงว่าอะไรที่ทำให้เราอยู่ในภาวะเสี่ยง

2. ควบคุมและลดปัจจัยเสี่ยงให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

 

กินผักลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน

มีปัจจัยเสี่ยงใดอีกบ้างในโรคเบาหวาน

ปัจจัยเสี่ยงมีดังนี้ :-

1. โรคเบาหวานที่ควบคุมไม่ดีมีระดับน้ำตาลสูงในเลือด

2. การสูบบุหรี่

3. โรคอ้วน

4. มีชีวิตที่อยู่นิ่ง ๆ ไม่มีการออกแรง

5. ความดันโลหิตสูง

6. ระดับไขมันในเลือดสูง เช่น คอเลสเตอรอล ไตรกลีเซอไรด์

7. ชายอายุ 45 ปีขึ้นไป

8. อายุสูงมากขึ้น

9. ประวัติครอบครัวเป็นโรคเบาหวาน

10. ดื่มเหล้าเบียร์มาก

11. สตรีวัยหมดประจำเดือน

12. ภาวะดื้อต่ออินซูลิน คือเป็นภาวะที่เกิดขึ้น เมื่ออินซูลินที่ร่างกายสร้างขึ้นไม่ออกฤทธิ์ทำงานได้เหมาะสม

113. กล้ามเนื้อหัวใจซีกซ้ายโต

การควบคุมป้องกันและลดความเสี่ยงทำได้อย่างไร ?

ทำได้โดยพยายามลดความเสี่ยงทั้งหลายเหล่านั้นให้มากที่สุดที่จะทำได้ แม้ว่าปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุ เพศ และประวัติครอบครัวเป็นโรคเบาหวาน ปัจจัยเสี่ยงที่เปลี่ยนไม่ได้ ควรคัดกรองควบคุมปัจจัยที่ทำได้ โดยการปรับปรุงวิถีชีวิตดังนี้ :-

– งดสูบบุหรี่

– ลดความอ้วน

– ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

– ลดความดันโลหิตสูง (ตรวจทุกครั้งที่ไปรักษา)

– แก้ไข ไขมันในเลือดที่ผิดปกติให้กลับคืนดี (ตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง)

– ควบคุมระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดให้อยู่ในระดับที่ดี

– งดหรือลดดื่มเหล้าเบียร์และของมึนเมา

– รักษาภาวะที่ดื้อต่ออินซูลิน

– รับประทานยาให้สม่ำเสมอตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา

ชีวิตที่มีสุขภาพซึ่งเหมาะสมจะปฏิบัติตัวอย่างไร ?

เมื่อยังไม่เป็นเบาหวาน

ควรปฏิบัติตัวเพื่อสุขภาพทำได้โดยปรับปรุงวิถีชีวิต คือ

– ออกกำลังกายให้มากขึ้น

– เดินให้มากขึ้น ไม่อาศัยพาหนะถ้าทำได้

– ระวังเรื่องอาหาร อาหาร “จานด่วน” มักจะมีไขมันสูง

– รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในระดับปกติ ไม่อ้วน ไม่ผอม

ถ้าเป็นโรคเบาหวานอยู่แล้ว

เราสามารถช่วยสุขภาพของโรคหัวใจและหลอดเลือดให้บรรเทาได้โดย :

– ลดน้ำหนักตัวที่มากเกินไปให้ต่ำลงมาให้เข้าเกณฑ์มาตรฐาน

– ละเว้นการสูบบุหรี่ รับประทานอาหารสุขภาพให้ได้สมดุลกัน คือ

– ลดอาหารที่มีไขมัน

– ลดอาหารเค็ม

– ลดขนมหวาน ผลไม้หวาน

– รับประทานอาหารจำพวกที่มีใยอาหารมาก ๆ ผักชนิดต่าง ๆ

– ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

– ควบคุมรักษาความดันโลหิตสูงและไขมันในเลือดให้ดี

เป้าหมายของการควบคุมโรคเบาหวาน

(1) ความดันโลหิตต่ำกว่า 13/80 มม.ปรอท

(2) ระดับคอเลสเตอรอลต่ำกว่า 200 มก./ดล.

(3) ระดับคอเลสเตอรอล “เลว” (คือ LDL) ต่ำกว่า 115 มก./ดล.

(4) ระดับคอเลสเตอรอล “ดี” (คือ HDL) สูงกว่า 46 มก./ดล.

(5) ระดับไตรกลีเซอไรด์ต่ำกว่า 150 มก./ดล.

(6) ควบคุมระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดให้ได้ HbAlc ต่ำกว่า 7%

ปฏิบัติตนให้ดีตั้งแต่เดี๋ยวนี้ ไม่ต้องรอคอยต่อไปอีก

1. ทิศทางที่ถูกต้อง โปรดปฏิบัติได้ตั้งแต่เดี๋ยวนี้

2. อย่าคอยจนกระทั่งมีอาการชัดแจ้งของโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดอื่นเกิดขึ้นแล้ว

3. เนื่องจากอาการของโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดนั้นในคนที่เป็นโรคเบาหวาน อาจจะไม่สังเกตทราบได้แต่ได้มีพยาธิสภาพเกิดขึ้นแล้ว

 

 

ที่มาบทความ จาก หนังสือ “เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน”

เนื่องในมหามงคลสมัยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองสิริราชสมบัติ ครบ ๖๐ ปี ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๙
โดยสโมสรไลออนส์สากล ภาค 310 ประเทศไทย สมาคมโรคเบาหวาน แห่งประเทศไทย
ศูนย์เบาหวานศิริราช คณะแพทย์ศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

ตอนที่ 1 : เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน
ตอนที่ 2 : มาช่วยกันป้องกันโรคเบาหวาน…กันดีกว่า
ตอนที่ 3 : การปฏิบัติตนเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยงโรคเบาหวาน
ตอนที่ 4 : เบาหวานในเด็กและวัยรุ่น และการรักษาปัจจุบัน
ตอนที่ 5 : เมตาโบลิก ซินโดรม Metabolic Syndrome
ตอนที่ 6 : การติดตามและการประเมินผลในการดูแลเบาหวานด้วยตนเอง
ตอนที่ 7 : การออกกำลังกายในผู้ป่วยเป็นเบาหวาน
ตอนที่ 8 : การดูแลเท้าสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน
ตอนที่ 9 : โรคความดันโลหิตสูงในผู้ป่วยเบาหวาน
ตอนที่ 10 : อาหารสำหรับผู้ที่เป็นเบาหวาน

Save

Save

Save

Save